Ünsüz değişimi nedir? Ünsüz değişimine aykırılık nedir?

Ünsüz değişimi nedir? Ünsüz değişimine aykırılık nedir? 1

Dilimizde bazı kelimeler telaffuz edilirken kelimenin sonuna ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde genellikle ünsüz değişimi ( yumuşama) olur. Ünsüz değişimine, ünsüz yumuşaması da denilir. Değişim son harfin yumuşak sese dönüşmesi ile oluşur.

Bu olayı gerçekleşmesi için kelimelerin sonu, ” P, Ç, T, K” gibi sert ünsüz harflerle ile bitmesi gerekiyor.

Bu harfler ile biten kelimeler ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde B,C,D,Ğ harflerine dönüşür. P-B, Ç-C, T-D, K-Ğ’ye dönüşür

Örnek kelimeler

  • Gök kelimesine ü harfi geldiğinde göğü kelimesine dönüşüyor
  • Hesap kelimesi ı harfiyle yumuşayarak hesabı halini alıyor.
  • Kıraç kelimesi ı harfini alır. Kıracı olur
  • Kağıt kelimesi ı harfini alır. Kağıdı olur
Kazanç-ıKazancı
Kalp-iKalbi
Yurt-uYurdu
Cilt-iCildi
Kapak-ıKapağı
Bant-ıBandı
Sebep-iSebebi
Renk-iRengi
Yaprak-ıYaprağı

Ünsüz değişimine aykırılık Nedir

Her kelime ünüz değişimine uğramaz. Bu birkaç gruptaki kelimelerde görülmez. Yabancı kelimelerde, özel isimlerde, tek heceli kelimeler, bazı Türkçe kelimeler

Yabancı kelimelerde

  • Sanat, ın eki alarak Sanatın ,görüldüğü gibi t harfi d harfine dönüşmedi
  • Seyahat, e eki alarak Seyahete ,görüldüğü gibi t harfi d harfine dönüşmedi
  • Millet,in eki alarak Milletin,görüldüğü gibi t harfi d harfine dönüşmedi

Özel isimlerde ünsüz değişimi

Özel isimlere gelen eklerle son harfler yumuşama olmaz.

  • Necdet-in, Necdet’in
  • Atatürk-ün, Atatürk’ün

Gördüğünüz gibi özel isimlerde, ülke isimleri, kişi isimleri, şehir isimlerinde ünsüz değişimi olmaz. Okunuşta yumuşak okunur ama yazılışta aynen yazılır.

Tek heceli kelimelerde

  • Ot-u, otu
  • At-ı, atı

Bazı Türkçe kelimelerde

  • Kanıt-ı, kanıtı
  • Yaşıt-ı, yaşıtı
  • Yakıt-ı, yakıtı
Paylaş:
Ayrıca bkz :  Atasözleri anlamları : A - G harfi arası

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir